1. पारिस्थितिक एवं क्षेत्रीय ढाँचा
[✓] OBSERVED २०११ तमे वर्षे महेश रङ्गराजनस्य नेतृत्वात् शोधकर्तेः भारतराज्यस्य पर्यावरण एवं वनमन्त्रालये गजायाः भविष्यं सुनिश्चितम् इति अन्वेषणम् प्रकाशितवन्तः (इलिफान् कार्यदलस्य प्रतिवेदन) । (2011)
(
CLM-001
)
[✓] OBSERVED कर्नाटक, असम, केरल, तमिलनाडु, ओडिशा, उत्तराखंडक्षेत्रे नीलगिरिस्, सोनिट्पुर, वायानद्, मयूरभञ्ज, हरिद्वारानि क्षेत्रेषु केन्द्रितवन्तः अध्ययनं भारतीय पर्यावरण-ग्रामीणज्ञानस्य महत्वपूर्णभेदः प्रतिपादितवान् ।
(
CLM-001
)
[✓] OBSERVED भारतस्य विश्वस्य जंगली एशियन हस्तिषु (Elephas maximus) ६०% एव अस्ति। २७,००० अधिकः व्यक्तिषु उत्तरपूर्वम्, पूर्व-मध्यभारते, हिमालयस्य उत्तरे पश्चिमे च भूभागं तथा पश्चिमञ्च पूर्वीञ्च घाटानि प्रवाहितानि सन्ति । (60) (27) (000)
(
CLM-001
)
[✓] OBSERVED किन्तु च्वंकि हस्तिः विशालमात्रायाः मातृपक्षीयसंयुगेषु सन्ति, अतः शतशः वर्गकिलोमिटरानि ऋतुभोजनम् आच्छादितं भवति। (70)
(
CLM-001 , CLM-002
)
2. अनुभव पद्धति & परिमाणात्मक परिणाम
[✓] OBSERVED प्रत्येकवर्षं 400-से अधिक जनाः हाथीनां सह सम्भोगेषु प्राणान् गताः, अर्धम्याहः कृषिकायाः परिवारकाः फसलानां क्षतिः अनुभवन्ति। (100)
(
CLM-002
)
[✓] OBSERVED 2010 तमे वर्षे पर्यावरण एवं वन मंत्रालयम् इतिहासकारः आवरणविद् महेश रङ्गराजनस्य अध्यक्षताया हाथी कार्यदलस्य आह्वानं कृतवान् ।
(
CLM-002 , CLM-003
)
[✓] OBSERVED एम्पिरिकल मापनैः क्लेम CLM-001 इत्यस्य आधारः अभवत्: भारतं 27,000 जंगली एशियाली हाथी (Elephas maximus) नम् आश्रयस्थानं अस्ति, ये विश्वसङ्ख्यायाः 60% एव प्रतिनिधित्वं कुर्वन्ति।
(
CLM-001
)
[✓] OBSERVED क्लेम CLM-002 इत्यस्य प्रमाणाधिकारेषु सिद्धम् अस्ति यत् मानवः हाथीयाः संघर्षे प्रतिवर्षं विद्युत्स्फोट, रेलसम्बन्धि, विषमकरणं च बदलाशङ्काणां कारणात् ४०० जनाः ग्रामिणानाम् अपि शतशः हातिभिः सह जीवान्न प्राप्नोति। (400) (100)
(
CLM-002
)
[✓] OBSERVED प्रतिवेदनम् अधोरेखितवान् यत् हाथीनां संरक्षणं 'प्रजा' (नागरिकानां) समक्ष प्रवृत्तुं आवश्यकः अस्ति ।
(
CLM-003 , CLM-004
)
[↗] MODELLED स्थानिकदृष्ट्या कार्यदलम् १० विशालानि, समानांतरानि हाथीभूमिकाः संरक्षणं व्यवस्थितं कर्तुम् आशिषवान्। (10) (88)
(
CLM-004 , CLM-005
)
[✓] OBSERVED परिमाणात्मकसम्पादनम् CLM-003अर्थस्य पुष्टिं कृतः। कार्यदलैः 88 अलंकृतानि परस्परजीवित हाथी गलौजानां संरक्षणाय प्राधान्यं दत्तवान्, इकोलॉजिकल आपत्कालानुसारं तेषां समूहीकरणं कृत्वा पारिस्थितिकसंवेदनशीलक्षेत्रे इति कानूनी अधिसूचनायाः अनुशंसां कृतवान् ।
(
CLM-003
)
[↗] MODELLED नमुना क्षेत्रे क्लेम CLM-004 इत्यनेन प्रतिवेदनस्य सिद्धान्तम् अस्ति यत् विद्यमानानि आरक्षणेषु 10 वैज्ञानिकदृष्ट्या निर्दिष्टं हाथीक्षेत्रेषु (जैसे काझिरंगा-करबी आंग्लोंग-इण्टकी, कांगो-सोनितपुर) राज्यसीमायां सम्पादितानि सन्ति।
(
CLM-004
)
3. नीति संश्लेषण & पद्धतिकी गुहा
[≈] ASSOCIATION वनकर्मिणां कृषकानां च परस्परसंबन्धस्य पुनर्स्थापनायाः हेतुः गाजा स्थानीय संघर्षप्रबंधनदलानि निवसन्, क्षतिग्रस्तफलानां तत्कालान्तरिकं राहतम् आदान-प्रदानम् आचार्यैः अपि जनसांख्यं वैज्ञानिकदृष्ट्या अनुमानम् अङ्गीकृतम्।
(
CLM-005
)
[≈] ASSOCIATION एतादृशानि क्षेत्रनिरीक्षणाः संश्लेषित्वा क्लेम CLM-005 इत्यनेन स्पष्टम् अदृश्यं कार्यकारिणीय क्षतिपूर्तनस्य स्थानिकसंबन्धनसमितिभिः पारदर्शीया सह च जलदगणेणकानां प्रति गणेशोत्तरवित्तेन पुनर्स्थितेनापि कृत्स्नप्रतिक्रियायाः परिवेशस्य ग्रामीणप्रतिरोधस्य सुधारो भवति।
(
CLM-005
)
[i] CONTEXT महत्वपूर्णं, कार्यदलम् चेतावनीं ददाति यत् रेल मंत्रालयैः विद्युतसंस्थाभिः खनन नियामकानां च मार्गस्य सुरक्षायाः आशयः न प्रवर्तनं चेत् अपूर्णतायां गजानि अतिक्रमणस् य सम्प्रवेशः भविष्यति।
(
CLM-006
)
[i] CONTEXT महत्वपूर्णं, लेखकाः एकम् आवश्यकः पद्धतिकं चेतावनीम् (CLM-006) अधोलिखितानि कृतवन्तः: राजमार्गानां, खुला सिंचन नहरैः, रेल्वे मार्गयोः च लोहस्खलनस्य वा लोहे खनिजायाः अपि विना अनिवार्य पर्यावरणीय मूल्यांकनः अशक्यत्वात् आरक्षितसंरक्षणमेव पशुपन्छीनां पृथक्करणं रोकिता।
(
CLM-006
)
[✓] OBSERVED सङ्घर्षानुमानविषयकविभागे (१) पृष्ठे ४५-५२ इत्यस्य आधारात् मानव-अलिफन्टायाः संघर्षः प्रतिवर्षं विद्युत्प्रहार, रेलसंयोगाणि, विषमकरणम् आतिशङ्काणि च कृतानि। नीलगीरीस, सोनिटपुर, वायनाडयोः सम्पूर्णभारतीय-अलीफन्टलान्स्केपस्य जैवस्थानिक संदर्भात्त् इदम् परिमाणम् प्रत्यक्षतया मात्रात्मक पारिस्थितिकीय मोडेलिङेन क्षेत्रीय संरक्षणनियोजनम् अपि सूचितं करोति । (1) (45) (52)
(
CLM-002
)
[✓] OBSERVED प्रवृत्तिसम्बन्धि संश्लेषणम् (२) मार्गानि च परिदृश्यसंबद्धतायाः पृष्ठे २८-४० इत्यस्य आधारात् कार्यदलः ८८ आश्रितयुक्तं परस्परजीवनीयानां गजानां संरक्षितं प्राधान्यमस्ति, इकोलोजिकल आपत्कालानुसारं समूहयित्वा ते पर्यावरणीयसंवेदनशीलक्षेत्रेन विधिपूर्वक अधिसूचनायां अनुशंसां करोति। (2) (28) (40)
(
CLM-003
)
[↗] MODELLED परिवेक्ष्यसंश्लेषणानि (3) दृश्यावलोकनप्रणालीषु पृष्ठे 18-27 इत्यस्य आधारात् प्रतिवेदनम् प्रतीयते यत् विद्यमानं आरक्षणं 10 वैज्ञानिकदृष्ट्या निर्दिष्टानां हाथीनां भूभागयोः (जैसे काझिरंगा-करबी आंग्लुङ्-इन्ताकी तथा कांगो-सोनितपुर) राज्यसीमायां व्यवस्थापितुं प्रस्तावितम् ।
(
CLM-004
)
[≈] ASSOCIATION प्रजगजाहस्य च समुदायसंयुगेन पृष्ठे ५५-६८ इत्यस्मिन् ग्रन्थे आधारितम् अनुभविक संश्लेषणः (4) स्पष्टं स्थानिय द्वन्द्वप्रबंधकसमितिभिः पारदर्शी स्थानीयसम्बन्ध समितिैः सह अप्रकाशितकार्यप्रतिफलानां पुनर्स्थापनायाः कृत्स्ना प्रति दानादि राहतयोः क्षेत्रक्षेत्रेण हाथीनां आरक्षितानि परिधिषु ग्रामीण सहिष्णुतायां सुधारः भवति इति सिद्धयति। (55) (68)
(
CLM-005
)
[i] CONTEXT पद्धतिकीयसीमाविश्लेषणम् (5) अधोरेखयति यत् राजमार्गानां, खुला सिंचनवाहिन्यानां, रेलमार्गाणां च तथा हत्तीना मार्गान्तरे पारगतः कर्णानि वा लोहखण्डानि प्रक्षेपिते विना पर्यावरणीयसम्बन्धेन अनिवार्यं मूल्यांकनः न कृत्यत्वात् आरक्षणायाः संरक्षणमात्रमेव पशुपक्षस्य पृथक्करणं प्रतिपद्यते। अतः अस्य संरचनात्मकप्रतिबंधस्य लेखांकनात् पूर्ववत् निष्कर्षः विस्तारितुं शक्यते ।
(
CLM-006
)
[✓] OBSERVED कार्यकारी संक्षिप्तावलोकनम् आख्यायिकी आधारसूचीः पृष्ठ ५-१२ इत्यस्य आधारेण अनुभवसंश्लेषणानि (६) प्रष्टुम्यानि यत् भारतं २७,००० वन्य एशियन हस्तिनां शरणस्थानम् अस्ति । ये विश्वव्यापी लोकसंख्यायाः ६०% एव प्रतिनिधित्वं कुर्वन्ति। (6) (5) (12)
(
CLM-001
)
[✓] OBSERVED ७. अनुभूतं संश्लेषणम् (७) द्वन्द्वानुमानविषयकविभागे पृष्ठे ४५-५२ इत्यनेन सिद्धं यत् मानवः-अलिफन्टायाः संघर्षस्य कारणात् प्रतिवर्षं विद्युत्संहार, रेलसम्बन्धी, विषमकरणं च प्रतिशोधात्मकप्रदर्शनैः ४०० अधिकग्रामीणनागरिकानां तथा १०० हस्तिनां जीवनं भवति। (7) (45) (52)
(
CLM-002
)
[✓] OBSERVED कॉरिडोरस् अण्ड लँडिसेप कनेक्टिविटी, पृ. २८-४० इत्यस्य आधारात् अनुभवसंश्लेषणम् (अर्थः ८) प्रमाणादेशः पुष्टिं करोति यत् कार्यदलम् ८८ आदीपितानि अन्तरनिवासयुक्ते हत्तीरी गलौजानां संरक्षितयितुं प्राधान्यं दत्तवान् । इकोलोजिकल आपत्परत्वेन तेषां समूहनम् कृतवान् तथा पर्यावरणीयसंवेदनशीलक्षेत्रेषु कानूनी अधिसूचनायाः अनुशंसां कृतवान् । (8) (28) (40)
(
CLM-003
)
[↗] MODELLED परिवेक्ष्यसंश्लेषणम् (९) इति भू-स्थानशासनस्य ढाँचाः पृष्ठ १८ - २७ इत्यस्मिन् आधारे प्रतिवेदनमेवावस्थापितं यत् विद्यमानानि आरक्षितानि १० वैज्ञानिकदृष्ट्या निर्दिष्टानि हाथीभूमिकाणि (जैसे काझिरंगा-करबी आंग्लुङ्-इन्ताकी तथा कांगो-सोनितपुर) राज्यसीमायां व्यवस्थितानि सन्ति। (9) (18) (27)
(
CLM-004
)
[≈] ASSOCIATION प्रजगजाहस्य च समुदायसंयुगेषु पृष्ठे ५५-६८ इत्यस्मिन् ग्रन्थे आधारितः अनुभविक संश्लेषणम् (१०) सिद्धं यत् पारदर्शी स्थानीय द्वन्द्वप्रबंधनसमितिभिः अदृश्यभ्रष्टव्यवहारकम्पन्सेशनैः प्रतिस्थापनं तथा द्रुत धान्यप्रतिफलनेन सह कृत्स्नायाः क्षेत्रानां परित्यागसम्बन्धेन वृद्धिः भवति। (10) (55) (68)
(
CLM-005
)
[i] CONTEXT पद्धतिकीयसीमाविश्लेषणम् (11) अधोरेखयति यत् राजमार्गानां, खुला सिंचनवाहिन्यानां, रेलमार्गाणां च तथा हत्तीना मार्गानि पारं कुर्वन् अपारंपरिक कोयला वा लोहखड्डायाः पर्यावरणीयसम्बन्धेन अनिवार्यः मूल्यांकन विना आरक्षणाधिकारस्य संरक्षणमात्रमेव पशुपक्षीय पृथक्करणं प्रतिपद्यते। अतः ये संरचनात्मकसंकुशलता न गृह्यते तर्हि निष्कर्षः विस्तारितुं शक्यते ।
(
CLM-006
)
[✓] OBSERVED कार्यकारी संक्षिप्तावलोकनम् आख्यायिकी आधारसूचीः पृष्ठ ५-१२ इत्यस्य आधारात् अनुभवसंश्लेषणानि (१२) भारतं २७,००० जंगली एशियन हत्तीनां शरणस्थानं अस्ति इति पुष्टिवन्ति। ये जगत्प्रजनानां लगभग ६०% प्रतिनिधित्वं कुर्वन् एव चत्वारि मकरक्षेत्रेषु विभक्त्याऽभवन् । (12) (5)
(
CLM-001
)
[✓] OBSERVED संघर्षानुमानोऽध्यायः पृष्ठे ४५-५२ इत्यस्य आधारात् अनुभवसंश्लेषणानि (१३) एतद् प्रमाणं ददाति यत् मानव-हन्तुसम्बन्धेन द्वन्द्वम् प्रतिवर्षं विद्युत्प्रहार, रेलघटण, विषमकरणं च बदलाशङ्काणां कारणात् ४०० अधिकग्रामीणनागरिकानां तथा १०० हन्तुनां जीवनं प्रत्याख्याते। (13) (45) (52)
(
CLM-002
)
[✓] OBSERVED कॉरिडोरस् अण्ड लँडिसेप कनेक्टिविटी, पृ. २८-४० इत्यस्य आधारात् अनुभवसंश्लेषणम् (१४) प्रमाणादेशः सिद्धं यत् कार्यदलम् ८८ आदीपितानि अन्तरनिवासयुक्तेषु हाथी गलौजानां संरक्षणेन प्राधान्यं दत्तवान्। इकोलोजिकल आपत्कालानुसारं तेषां समूहीकरणं कृतवान् तथा पर्यावरणीयसंवेदनशीलक्षेत्रेन कानूनी अधिसूचनायाः अनुशंसां कृतवन् । (14) (28) (40)
(
CLM-003
)
[↗] MODELLED परिवेक्ष्यसंश्लेषणानि (१५) दृश्ये भू-प्रदेशशासनस्य ढाँचाः पृष्ठम् १८ - २७ इत्यस्मिन् आधारे प्रतिवेदनं प्रतीयते यत् विद्यमानानां आरक्षणाणां समावर्तनं १० वैज्ञानिकदृष्ट्या निर्दिष्टैः हाथीभूमिकायां (जैसे काझिरंगा-करबी आंग्लुङ्-इन्ताकी तथा कांगो-सोनितपुर) राज्यसीमायाः पारात् व्यवस्थापितम् इति प्रस्तावितम्। (15) (18) (27)
(
CLM-004
)
[≈] ASSOCIATION प्रजगजाहस्य च समुदायसंयुगेन पृष्ठे ५५-६८ इत्यस्मिन् आधारात् अनुभविक संश्लेषणानि (१६) सिद्धान्तं यत् पारदर्शी स्थानीय द्वन्द्वप्रबन्धकसमितिभिः अदृश्यभ्रष्टव्यवहारप्रतिफलम् आस्थापनं तथा द्रुत धान्य-प्रत्यय-उपशमनैः सह कृत्रिमः क्षेत्रानां प्रतिघृणत्वम् सुधारते। (16) (55) (68)
(
CLM-005
)
[i] CONTEXT पद्धतिकीयसीमाविश्लेषणम् (17) अधोरेखयति यत् राजमार्गानां, खुला सिंचनवाहिन्यानां, रेलमार्गाणां च तथा लोहस्खलनानि वा हत्तीनायनं पारवन्तः अप्रकाशितकोळसाः यावत् पर्यावरणीयसम्बन्धेन कर्तव्यम् अङ्गीकारस्य मूल्यांकन विना आरक्षणायाः संरक्षणमात्रमेव पशुपशुद्वेषणे प्रतिरोधकत्वम् न शक्नोति। अतः ये संरचनात्मकसंकुण्ठतायां ध्यानं न ददाति तर्हि निष्कर्षः विस्तारितः न भवति ।
(
CLM-006
)
[✓] OBSERVED कार्यकारी संक्षिप्तावलोकनम् आख्यायिकी आधारसूचीः पृष्ठ ५-१२ इत्यस्य आधारेण अनुभवसंश्लेषणानि १८, भारतं २७००० वन्य एशियन हत्तीनां (elephas maximus) शरणस्थानं अस्ति इति पुष्टिते। येषु ४ महाक्षेत्रेषु विखंडितवासानां मध्ये वितरितानां विश्वसङ्ख्यानस्य ६०% एव प्रतिनिधित्वं करोति । (18) (5) (12)
(
CLM-001
)
[✓] OBSERVED सङ्घर्षानुमानविषयकविभागे (१९) पृष्ठे ४५-५२ इत्यस्य आधारात् मानव-अलिफन्टायाः संघर्षः प्रतिवर्षं विद्युत्प्रहार, रेलसंयोगाणि, विषमकरणानि च प्रतिशोधात्मकैः श्लेष्मोद्घाटनैः सह ४०० अधिकग्रामीणसैन्यानां तथा १०० हस्तिनां जीवनम् अर्जितवान् इति पुष्टिते। (19) (45) (52)
(
CLM-002
)
[✓] OBSERVED प्रवृत्तिसम्बन्धि संश्लेषणम् (२०) इत्यस्य आधारः कॉरिडोरस् अण्ड लैंडस्केप कनेक्टिविटी, पृ. २८-४० इत्येतत् सिद्धं यत् कार्यदलम् ८८ आख्यात अन्तरनिवासयुक्ते हत्तीरी गलौजानि संरक्षितुं प्राधान्यवान् । इकोलोजिकल आपातकालानुसारं तेषां समूहनम् कृतवान्। (20) (28) (40)
(
CLM-003
)
[↗] MODELLED परिवेक्ष्यसंश्लेषणानि (२१) इति सूत्रेण लैंडस्केप गवर्नेंस फ्रेमवर्क, पृ. १८-२७ इत्यस्य आधारात् प्रतिवेदनम् प्रतीयते यत् विद्यमानं आरक्षणं १० वैज्ञानिकदृष्ट्या निर्दिष्टेषु हाथीनां भूभागानां (जैसे काझिरंगा-करबी आंग्लुङ्-इन्ताकी तथा कांगो-सोनितपुर) मध्ये समेटितुम् प्रस्तावितम् । (21) (18) (27)
(
CLM-004
)
[≈] ASSOCIATION प्रजागजाहस्य च समुदायसंयुगेन पृष्ठे ५५-६८ इत्यस्मिन् ग्रन्थे आधारितम् अनुभविक संश्लेषणः (२२) सिद्धं यत् पारदर्शी स्थानीय द्वन्द्वप्रबन्ध समित्याणां सह अप्रकाशात्मककार्यप्रतिफलानां स्थानान्तरणात्, दानादिना जलदवित्तायाः कारणात् हाथीनां आरक्षणायां ग्रामीण सहनशीलता सुधारते। (22) (55) (68)
(
CLM-005
)